Krijgt ons land dan toch een Nationaal Mensenrechteninstituut?

Al jaren werkt België aan de oprichting van een Nationaal Mensenrechteninstituut. Een engagement dat ons land aanging bij het ondertekenen van het facultatief Protocol bij het VN-verdrag tegen foltering (NY, 18 december 2002). Maar 15 jaar na datum is het instituut er nog steeds niet. Effectieve oprichting kan immers pas na ratificatie van het Protocol. Een procedure die heel wat tijd vraagt. Aangezien het om een gemengd verdrag gaat moeten immers ? naast het federale parlement - ook alle deelstaten met het protocol instemmen.

Maar er is licht aan het einde van de tunnel: zowel de instemmingsakte van Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschap als het Waals gewest zijn intussen in het Staatsblad verschenen. En nu werd ook de akte van de Verenigde Vergadering van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie gepubliceerd. Rest nu nog alleen de federale instemmingswet. Ratificatie is dus in zicht.

Nationaal Mensenrechteninstituut

Het facultatieve protocol pakt het toezicht op de rechten van gedetineerden aan via een duaal controlesysteem: enerzijds zijn er de inspecties door een internationaal orgaan anderzijds moet iedere lidstaat die het protocol ratificeert een nationaal toezichtsorgaan creëren.

Op internationaal niveau werd bij het Comité tegen foltering een Subcomité opgericht, bestaande uit 25 onafhankelijke leden. Zij voeren regelmatig controles uit in de lidstaten. Bedoeling is eventuele problematische situaties in kaart te brengen en een constructieve dialoog op te bouwen met de verdragspartij. Het Subcomité kwam voor het eerst samen van 19 tot 23 februari 2007 en heeft intussen al een pak landen bezocht.

Het internationale toezicht loopt dus al geruime tijd en ook ons land valt als ondertekenende partij onder de controlebepalingen. Het nationale toezichtsysteem staat echter nog niet op punt en daarvoor is België al op de vingers getikt door de VN. Een laatste keer begin 2016. Toen engageerde ons land zich om snel werk te maken van het Nationale Mensenrechteninstituut én de ratificatie van het facultatieve protocol.

De instemming van de Verenigde Vergadering van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie is alvast een stap in de goede richting. Nu kan er op federaal niveau worden verder gewerkt.

In werking instemmingsordonnantie: 22 september 2017 (10 dagen na publicatie).

Bron: Ordonnantie van 27 juli 2017 houdende instemming met : 1° het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen te New York op 10 december 1984; 2° het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen te New York op 18 december 2002, BS 12 september 2017.

Zie ook
Decreet van 13 maart 2014 houdende instemming met het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 10 december 1984, alsook met het Facultatief Protocol aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 18 december 2002, BS 28 maart 2014.
Decreet van 13 maart 2014 houdende instemming, wat betreft de materies waarvan de uitoefening door de Franse Gemeenschap naar het Waalse Gewest is overgedragen, met het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 10 december 1984, alsook met het Facultatief Protocol aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 18 december 2002, BS 27 maart 2014.
Decreet van 27 februari 2014 houdende instemming met het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 10 december 1984, alsook met het Facultatief Protocol aangenomen door de algemene vergadering van de VN op 18 december 2002, BS 22 april 2014.
Decreet van 13 juli 2012 houdende instemming met het facultatief protocol bij het verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, opgemaakt in New York op 18 december 2002, BS 11 september 2012.
Decreet van 25 mei 2009 houdende instemming met het Facultatief Protocol bij het Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of bestraffing, aangenomen te New York op 18 december 2002, BS 3 augustus 2009.