Einde in zicht voor designerdrugs?

Het langverwachte KB dat de strijd aanbindt met designerdrugs, de zogenaamde ?Nieuwe Psychoactieve Stoffen? is in het Staatsblad verschenen. In tegenstelling tot vroeger waar elk product apart moest worden opgesomd staan nu ook ?groepen van psychoactieve substanties? met hun chemische basisstructuur op de verboden lijst. Gevolg daarvan is dat ook variaties en combinaties op die structuur voortaan strafbaar zijn.

NPS

Elk jaar verschijnen er nieuwe psychoactieve stoffen op de markt. Deze 'designerdrugs' of 'legal highs' zijn synthetische en plantaardige producten die de werking van onder meer xtc, speed en cannabis nabootsen.

Tot op vandaag zijn NPS echter niet strafbaar. De producten staan immers niet op de 'verboden lijst'. Producenten veranderen de basisstructuur van illegale stoffen om tot een nieuwe chemische combinatie te komen; een nieuwe drug die niet op de verboden lijst staat en dus legaal kan worden gebruikt. Voor drugsbestrijders heeft het fenomeen dan ook iets van 'dweilen met de kraan open'. Want van zodra een bepaald product gereglementeerd wordt, duikt even snel een ander legaal alternatief op.

Markt aan banden

In 2014 kwam de wetgever dan ook met een pakket maatregelen om de markt aan banden te leggen: in plaats van alleen afzonderlijk geïdentificeerde stoffen op te nemen op de verboden lijst, worden ook 'groepen van stoffen met een gedeeltelijk gemeenschappelijke chemische structuur' opgenomen. Daardoor zullen alle nieuwe psychoactieve varianten op deze structuur al bij voorbaat illegaal zijn. Het continu updaten van de lijst individuele producten wordt op die manier overbodig.

Aan die hervorming wordt nu verder uitvoering gegeven zodat politie, parket en douane ook effectief een nieuw instrument in handen hebben in strijd tegen designerdrugs. Het nieuwe KB drugs geeft vorm aan de nieuwe verboden lijst en de toepassingsregels.

De regering heeft er bewust voor gekozen om de bestaande besluiten (KB verdovende middelen van 31 december 1930 en KB psychotrope stoffen van 22 januari 1998) op te heffen en een volledig nieuwe tekst te publiceren. De bestaande teksten aanpassen zou voor te veel verwarring zorgen. Bovendien waren de besluiten hopeloos verouderd. Het KB van 6 september 2017 omvat dus het volledige uitvoeringskader in de aanpak van verdovende middelen en psychotrope stoffen. Het besluit neemt de bestaande systemen in grote lijnen over, maar bevat - naast de nieuwigheden m.b.t. designerdrugs - nog een aantal andere aanpassingen.

Particulierenvergunning GBL en 1,4-butanediol

De toegang tot GLB of gamma-Butyrolactone dat onder meer gebruikt wordt om oplosmiddel voor lijmen te maken, wordt ingeperkt. Particulieren die het product willen aankopen, invoeren of bezitten, hebben daarvoor een vergunning nodig. Die zullen alleen krijgen als ze kunnen aantonen dat de stoffen alleen zullen worden gebruikt voor legale doeleinden en er geen alternatieven zijn voor deze stoffen om tot hetzelfde resultaat te komen.

Handelaars die het product willen verkopen, moeten een afnemersverklaring kunnen voorleggen. Zijn het particulieren hebben ook zij een particulierenvergunning nodig om de stoffen te kunnen leveren.

Op die manier wil de regering misbruik indijken. GBL is momenteel immers vrij verkrijgbaar, maar enorm gevaarlijk. Het wordt door ons lichaam immers omgezet in GBH of vloeibare xtc met een sterk verdovende werking. Het product is ook beter gekend onder de naam 'verkrachtingsdrug'. Ook voor het vergelijkbare product 1,4-butanediol wordt een particulierenvergunning en afnemersverklaring ingevoerd.

De vergunning moet worden aangevraagd bij de minister van Volksgezondheid (of zijn afgevaardigde). Het aanvraagformulier is beschikbaar op de website van de FAGG. Vergunningen zijn in principe 3 jaar geldig, maar kunnen worden hernieuwd. De vergunning moet worden bewaard op de plaats van de activiteiten waarvoor de vergunning werd verleend.

Bedoeling is dat politie en parket gepast kunnen optreden wanneer ze de stoffen aantreffen bij een particulier die niet beschikt over een particulierenvergunning.

Lijsten van middelen

De lijsten van middelen werden geactualiseerd. Er werd gekozen voor een nieuwe structuur:

Bijlage I: ?Yellow list?: stoffen opgenomen bij het Verdrag Verdovende middelen van 30 maart 1961;

Bijlage II: Lijsten I, II en II (deels) van de ?green list?: stoffen opgenomen bij het Verdrag Psychotrope Stoffen van 21 februari 1971;

Bijlage III: Lijsten III (deels) en IV van de ?green list?: stoffen opgenomen bij het Verdrag Psychotrope Stoffen van 21 februari 1971;

Bijlage IV: stoffen nationaal opgelijst via een generieke structuur (IVa), niet inbegrepen de stoffen die al opgelijst zijn in bijlage I, II en II en via nominatieve wijze (IVb);

Bijlage V: GBL en 1,4-butanediol.

Strafbepalingen

Het uitvoeringsbesluit concretiseert ook de toepassing van de nieuwe strafbepalingen uit de wet van 7 februari 2014. Sinds 20 maart 2014 is immers niet alleen illegale drugshandel zelf, maar ook het voorbereiden en vergemakkelijken ervan strafbaar. Overtreders riskeren een gevangenisstraf van 3 maanden tot 5 jaar en een geldboete van 1.000 tot 100.000 euro naargelang de ernst van het misdrijf. Bij verzwarende omstandigheden lopen de straffen verder op.

De regering verbindt die strengere strafmaart nu ook aan overtredingen van het nieuwe KB drugs. Al creëert ze wel een aantal uitzonderingen op die regel. Onder meer voor de invoer, de teelt en het bezit van cannabis voor persoonlijk gebruik zonder openbare overlast of verzwarende omstandigheden voor de invoer, de teelt of het bezit van cannabis in een penitentiaire inrichting, een instelling voor jeugdbescherming of een onderwijsinstelling, op de openbare weg of op welke publiek toegankelijke plaats ook en zonder verzwarende omstandigheid.

Medische noodhulp

Tot slot versoepelt de regering een aantal bepalingen in toepassing van andere wetgeving zoals de uitsluiting van sterk verdunde homeopathische geneesmiddelen om de distributie ervan niet zinloos te verzwaren en de radioactief gemerkte reagentia voor wetenschappelijk onderzoek.

Voortaan is het trouwens ook mogelijk om medische noodhulp te bieden conform de Modelrichtsnoeren van 25 mei 1996 voor de Internationale voorziening van Gecontroleerde Geneesmiddelen voor Medische Noodhulp van de Wereldgezondheidsorganisatie.

In werking

Het KB van 6 september 2017 treedt in werking op 26 september (de dag van publicatie). Hierop bestaat 1 kleine uitzondering, wat betreft de toepassing van artikel 41 voor op industriële wijze bereide geneesmiddelen. Het besluit bevat bovendien tal van overgangsbepalingen. Zo behouden de vergunningen die voor toegekend werden volgens het KB van 31 december 1930 en het KB van 22 januari 1998 hun geldigheidsduur.

Worden opgeheven:

het KB van 31 december 1930 houdende regeling van de slaapmiddelen en de verdovende middelen en betreffende risicobeperking en therapeutisch advies;

het KB van 22 januari 1998 houdende regeling van sommige psychotrope stoffen en betreffende risicobeperking en therapeutisch advies;

het KB van 26 april 1989 dat de aflevering van geneesmiddelen die benzodiazepines bevatten aan een geneeskundig voorschrift onderwerpt;

het MB 15 april 1949 betreffende de handel in slaap- en verdovingsmiddelen.

Structuur

We geven voor de duidelijkheid nog even kort de structuur mee van het nieuwe KB drugs:

Titel 1: Omzetting van de Uitvoeringsbesluiten vastgesteld op grond van artikel 8.3 van het Besluit 2005/387/JBZ;

Titel 2: definities en toepassingsgebied;

Titel 3: internationale verplichtingen;

Titel 4: activiteiten- en eindgebruikersvergunning;

Titel 5: particulierenvergunning;

Titel 6: straf- en verbodsbepalingen;

Titel 7: wijzigings-, opheffings- en overgangsbepalingen en de inwerkingtreding

Bron: Koninklijk besluit van 6 september 2017 houdende regeling van verdovende middelen, psychotrope stoffen, BS 26 september 2017.

Zie ook
Wet van 24 februari 1921 betreffende het verhandelen van giftstoffen, slaapmiddelen en verdovende middelen, psychotrope stoffen, ontsmettingsstoffen en antiseptica en van de stoffen die kunnen gebruikt worden voor de illegale vervaardiging van verdovende middelen en psychotrope stoffen, BS 6 maart 1921 (Drugswet).
Koninklijk besluit van 31 december 1930 houdende regeling van de slaapmiddelen en de verdovende middelen en betreffende risicobeperking en therapeutisch advies, BS 10 januari 1931 (KB verdovende middelen).
Koninklijk besluit van 22 januari 1998 houdende regeling van sommige psychotrope stoffen en betreffende risicobeperking en therapeutisch advies, BS 14 januari 1999. (KB psychotrope stoffen)