België versoepelt nacht- en zondagsarbeid in e-commerce (art. 55 tot 65 PW)

Het succes van de elektronische handel (e-commerce) op de Belgische markt zet de wetgever ertoe aan om de invoeringsprocedures voor nacht- en zondagsarbeid in de betrokken ondernemingen ietwat te versoepelen. Op die manier kan België blijven concurreren met zijn buurlanden. De nieuwe regels beogen alle 'logistieke diensten en ondersteunende diensten' verbonden aan de e-commerce en zijn van toepassing sinds 1 januari 2018.

Nachtarbeid voor e-commerce van goederen en diensten

In principe is nachtarbeid verboden. Hieronder verstaat men de arbeid die tussen 20u en 6u 's morgens verricht wordt. Maar sommige activiteiten mogen van dat verbod afwijken. E-commerce is er daar één van.

Om die nachtarbeid in te voeren, moet echter een specifieke procedure gevolgd worden. Normaliter moet de werkgever in ondernemingen waar een vakbondsafvaardiging bestaat, een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) sluiten met alle organisaties die in zijn vakbondsafvaardiging vertegenwoordigd zijn. Thans staat de wetgever de e-commercebedrijven toe om een 'gewone' cao te sluiten die dus slechts door één vakbondsorganisatie ondertekend is. Ze moet niet langer gesloten worden met alle organisaties die in de vakbondsafvaardiging vertegenwoordigd zijn.

Deze versoepeling van de procedure is definitief. Ze is van toepassing sinds 1 januari 2018.

Specifiek tijdelijk kader voor e-commerce van 'roerende goederen'

Er wordt een wettelijk kader gecreëerd voor de e-commerce van 'roerende goederen'. Het gaat om logistieke en ondersteunende diensten verbonden aan de elektronische handel van goederen.

Dat omvat, bijvoorbeeld 'de orderverwerking, verpakking, verzending, fysieke levering en opvolging van de goederenstroom, maar ook de goederenopslag, het voorraadbeheer, de vrachtafhandeling en andere transportondersteunende activiteiten, evenals de afhaalpunten en de telefonische dienst na verkoop', zo lezen we in de parlementaire werkzaamheden.

A contrario beoogt dit specifieke kader bijvoorbeeld niet de onlineverkopen van verzekeringsproducten.

De wetgever voegt er nu nog een aantal tijdelijke bepalingen aan toe voor de invoering van nacht- en zondagsarbeid. Als de werkgever er gebruik van maakt, dan moet hij dat melden op het ogenblik dat hij zijn gewijzigde arbeidsreglement aan de sociaal inspecteurs overmaakt.

Nachtarbeid 'tussen 20u en 24u'

Tussen 1 januari 2018 en 31 december 2019 kan de onderneming die activiteiten van e-commerce wil verrichten tussen 20u en 24u een vereenvoudigde procedure volgen om die nachtarbeid in te voeren. Normaal moet de werkgever het arbeidsreglement wijzigen om de nieuwe uurroosters erin op te nemen en daarbij een strikte procedure volgen naargelang de onderneming al dan niet over een ondernemingsraad beschikt.

Die optie blijft bestaan, maar van 1 januari 2018 tot 31 december 2019 mag hij dat met een vereenvoudigde procedure doen.

De onderneming in kwestie die nachtprestaties tussen 20u en 24u wil invoeren, mag voortaan, en dit tot 31 december 2019, immers ook een 'gewone' cao afsluiten (met slechts één vakbondsvertegenwoordiging dus). En het arbeidsreglement mag gewijzigd worden zodra die cao bij de griffie van de Algemene Directie van de Collectieve Betrekkingen van de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg neergelegd is. Dat wil zeggen, zonder de procedure voor de wijziging van het arbeidsreglement te volgen.

Het gaat hier dus om een tijdelijke versoepeling.

Nachtarbeid 'tussen 24u en 5u 's morgens'

De onderneming die activiteiten van e-commerce wil doen presteren tussen 24u en 5u 's morgens kan voortaan kiezen tussen 2 procedures:

de procedure voor de wijziging van het arbeidsreglement;

de vereenvoudigde procedure via een gewone cao.

De wetgever voorziet in een tijdschema naargelang de onderneming al dan niet over een vakbondsafvaardiging beschikt:

onderneming met vakbondsafvaardiging: van 1 januari 2018 tot 31 december 2019: wijzigingsprocedure van het arbeidsreglement; op elk ogenblik: afsluiting van een gewone cao;

onderneming zonder vakbondsafvaardiging: op elk ogenblik; wijzigingsprocedure van het arbeidsreglement; van 1 januari 2018 tot 31 december 2019: afsluiting van een gewone cao.

Zondagsarbeid

Activiteiten die in verband met e-commerce gepresteerd worden, worden ook tijdelijk toegestaan op zondag. Deze toelating is dus effectief beperkt in de tijd, met name van 1 januari 2018 tot 31 december 2019. Dat kan ofwel gebeuren met een wijziging van het arbeidsreglement volgens de klassieke procedure, ofwel met een ondernemingscao. Indien met een cao gewerkt wordt, mag het uurrooster onmiddellijk in het arbeidsreglement opgenomen worden zodra de cao bij de griffie van de FOD WASO neergelegd is.

En net zoals voor de nachtarbeid moet de werkgever aan de sociaal inspecteurs melden dat hij tijdelijk gebruik maakt van zondagsarbeid wanneer hij hun het gewijzigde reglement overmaakt.

Vanaf 1 januari 2020

Na 31 december 2019 mogen de zondagsarbeid in de e-commerce en de tijdelijke bepalingen inzake nachtarbeid volgens het nieuwe specifieke kader niet meer toegepast worden ? tenzij ze bevestigd worden in een cao gesloten vanaf 1 januari 2020. En de bepalingen van die cao moeten in het arbeidsreglement opgenomen worden zodra die cao op de griffie van de FOD WASO neergelegd is.

Reeds van kracht

De nieuwe overgangsmaatregelen voor de invoering van nacht- en zondagsarbeid in de e-commerce zijn van toepassing sinds 1 januari 2018.

Sinds die datum is de reglementering die nachtarbeid in de e-commerce toelaat in de distributiesectoren (PC 201, 202, 311, 312) afgeschaft. Het gaat hier inzonderheid om het koninklijk besluit van 13 maart 2016.

Bron: Programmawet van 25 december 2017 , BS 29 december 2017 (art. 55 tot 65 PW)