Centraal erfrechtregister start op 1 maart 2018

Vanaf 1 maart 2018 start de Koninklijke Federatie van het Belgisch Notariaat (FEDNOT) met het centraal erfrechtregister. Vanaf dan moeten de notarissen de akten en attesten van erfopvolging en de Europese erfrechtverklaringen in het register inschrijven. Ook de akten waarin een erfgenaam de nalatenschap verwerpt of aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving moeten in het centraal erfrechtregister geregistreerd worden.

Erfopvolging

Het nieuw centraal erfrechtregister vormt de gecentraliseerde én unieke publiciteitsvorm voor alle akten en attesten van erfopvolging die door notarissen zijn opgemaakt. Die akten en attesten stellen vast wie de erfgenamen zijn. Ze zijn nodig om de bij de banken bevroren tegoeden van de erflater vrij te krijgen.

Ook de Europese erfrechtverklaring wordt in het centraal erfrechtregister geregistreerd. Een Europese erfrechtverklaring zorgt voor een snelle, soepele en efficiënte behandeling van een nalatenschap met grensoverschrijdende aspecten binnen de Europese Unie. Via de erfrechtverklaring kunnen belanghebbenden in een dergelijke nalatenschap hun rechtspositie, hun rechten en hun bevoegdheden aantonen in een andere lidstaat. In ons land is de notaris bevoegd voor het opmaken van Europese erfrechtverklaringen, en die moet hij voortaan laten registeren in het centraal erfrechtregister.

Omdat akten en attesten van erfopvolging en Europese erfrechtverklaringen verregaande rechtsgevolgen hebben is een publiciteitsregeling noodzakelijk. Betalingen of overdrachten op basis van deze akten, attesten en verklaringen hebben immers een bevrijdend karakter. Publiciteit is belangrijk zodat iedereen kan nagaan of de akten, attesten en verklaringen zijn opgemaakt door de bevoegde autoriteit en of de inhoud ervan nadien niet werd gecorrigeerd, gewijzigd of ingetrokken.

Erfkeuze

Om bij de afwikkeling van een nalatenschap een volledig beeld te hebben van alle betrokken partijen registreert de notaris voortaan ook de verklaring van verwerping van de nalatenschap en de verklaring van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving in het centraal erfrechtregister. Die verklaringen kunnen sinds vorig jaar enkel nog in een authentieke notariële akte opgenomen worden. Ze kunnen niet meer opgemaakt worden door de griffier van de rechtbank van eerste aanleg van het arrondissement waar de nalatenschap is opengevallen. Vandaar dat er ook een nieuwe publiciteitsregeling nodig is. En die wordt gerealiseerd via het centraal erfrechtregister.

Authentieke gegevensbron

Het centraal erfrechtregister geldt als authentieke bron voor alle gegevens die er in staan.

Moment van inschrijving

De akten van erfopvolging en de akten met de verwerping van de nalatenschap of de aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving worden in het centraal erfrechtregister ingeschreven binnen 15 dagen na het verlijden ervan. De attesten van erfopvolging worden ingeschreven binnen 15 dagen na hun opmaak en de Europese erfrechtverklaring binnen 15 dagen na aflevering.

Wanneer een gerechtelijke autoriteit een Europese erfrechtverklaring opmaakt wordt zij ingeschreven ten laatste 15 dagen na de uitspraak. De griffier van het rechtscollege dat de beslissing heeft genomen zorgt hiervoor.

De inschrijving door de notaris gebeurt via een bericht aan het centraal erfrechtregister. De FEDNOT zal hiervoor nog nadere regels vastleggen. Inschrijvingen door de griffier gebeuren via een specifiek formulier.

Te registreren gegevens

De akten, attesten en verklaringen worden niet zelf geregistreerd in het erfegister. Wel enkele van hun metagegevens. 

In het register komen enkele gegevens van de erflater wiens nalatenschap is opengevallen.

De notaris registreert er ook gegevens van de natuurlijke of rechtspersoon die een erfkeuze heeft gedaan (verwerping of aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving). Bij aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving wordt ook de woonplaatskeuze vermeld.

In het register staan ook gegevens over de notaris die de akte heeft verleden of het attest of de Europese erfrechtverklaring heeft opgemaakt. Ook de gegevens over het rechtscollege dat de verklaring heeft afgeleverd, staan er in.

En daarnaast worden ook de aard van de akte (akte of attest van erfopvolging, erfrechtverklaring, verklaring van verwerping...) en de datum ervan vermeld. Bij de verklaring van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving en de verklaring van verwerping wordt ook het voorwerp van de verklaring aangegeven. Men bedoelt hiermee het 'aandeel' in de nalatenschap waarover men zijn erfkeuze uit en de 'hoedanigheid' waarin men zijn erfkeuze uit (bv. wettelijke erfgenaam of legataris).

Bewaartermijn

De FEDNOT bewaart de ingeschreven gegevens (inclusief de datum van inschrijving) tot dertig jaar na het overlijden van de persoon van wie de gegevens bewaard werden.

De gegevens over de toegang tot het register worden tot tien jaar na de toegang bewaard.

Toegang

De gegevens in het centraal erfrechtregister zijn toegankelijk voor notarissen, gerechtsdeurwaarders, advocaten, griffiers en magistraten. Mits hun raadpleging kadert in de uitoefening van hun ambt.

Ook openbare overheden en instellingen van openbaar nut krijgen toegang, als dit nodig is voor de uitvoering van hun wettelijke opdrachten.

En tot slot kan ook iedereen met een rechtmatig belang toegang krijgen. Het belang van de verzoeker is rechtmatig als zijn rechten en verplichtingen getroffen worden door het overlijden van de erflater of door de erfkeuzes van de erfgerechtigden.

Het verzoek tot raadpleging moet een aantal specifieke gegevens bevatten. Zodat de FEDNOT in staat is om toegang te geven tot de gegevens van de juiste persoon.

De gegevens kunnen geraadpleegd worden via een door de FEDNOT ontwikkelde toepassing, toegankelijk via de eID of een systeem met een gelijkwaardig beveiligingsniveau.

Iedereen met gegevens in het erfrechtregister kan een overzicht krijgen van wie de afgelopen zes maanden zijn gegevens heeft geraadpleegd.

Publicatie in Staatsblad

Binnen 15 dagen na inschrijving in het centraal erfrechtregister moet de verklaring van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving ook bekend gemaakt worden in het Staatsblad. De FEDNOT zorgt daarvoor.

De publicatie in het Staatsblad is nodig omdat schuldeisers bij een dergelijke verklaring hun schuldvorderingen binnen drie maanden vanaf de inschrijving in het erfrechtregister moeten bekendmaken. Door de publicatie kunnen ze dat tijdig doen, zonder dat ze elk het centraal erfrechtregister moeten raadplegen.

Tucht

Als een notaris niet aan zijn inschrijvingsplicht voldoet, kan de FEDNOT de tuchtinstanties hierover inlichten.

Kosten

Voor elke inschrijving in het centraal erfrechtregister betaalt de notaris 15 euro. Inschrijving van een verklaring van verwerping ten aanzien van een nalatenschap waarvan de verwerpende erfgerechtigde verklaart dat het niet-actief niet meer bedraagt dan 5.000 euro, is gratis. Ook de inschrijving van een rechterlijke uitspraak over een Europese erfrechtverklaring is gratis.

De raadpleging van het erfrechtregister is kosteloos.

Voor de meldingen in het Staatsblad van de verklaringen van aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving betaalt de FEDNOT 16,53 euro. Die kosten kan ze terugvorderen van de notaris.

Alle tarieven worden jaarlijks geïndexeerd.

Inwerkingtreding

Het nieuw besluit van 26 februari 2018 treedt in werking op 1 maart 2018. Ook de nieuwe artikelen 892/1 tot 892/7 (over het erfrechtregister) van het Burgerlijk Wetboek en de wijzigingen door de vijfde Potpourri-wet aan de artikelen 784 en 793 (over verwerping en aanvaarding onder boedelbeschrijving) van hetzelfde wetboek treden op 1 maart 2018 in werking.

Bron: Koninklijk besluit van 26 februari 2018 houdende het beheer van het centraal erfrechtregister, BS 1 maart 2018

Zie ook:
Burgerlijk Wetboek (art. 784, 793 en 892/1 tot 892/7)