Nieuw mechanisme voor gegarandeerde dienstverlening: wetgever wil niet dat politie nog inspringt bij gevangenisstakingen

Op 1 juli 2019 treedt het wettelijk mechanisme voor een gegarandeerde dienstverlening bij gevangenisstakingen in werking. Vanaf dan is het niet langer de bedoeling dat politie bij stakingen de taken overneemt van het gevangenispersoneel.

Minimale rechten van gedetineerden garanderen

De wetgever wil dat iedere gevangenis tijdens een staking de minimale rechten van de gedetineerden waarborgt. Dit wil zeggen dat ze gedurende de hele stakingsperiode minstens dagelijks

maaltijden ontvangen

de mogelijkheid krijgen om zich te wassen (bv. bij stakingen van meer dan 2 dagen moet een gedetineerde minstens 2 keer per week kunnen douchen)

hun kamer kunnen onderhouden

de nodige medische zorgen kunnen krijgen

minstens één uur in open lucht kunnen rondlopen

in contact kunnen blijven met zijn naasten

hun recht op verdediging kunnen blijven uitoefenen én bezoek kunnen ontvangen van hun advocaat

bezoek kunnen ontvangen van consulaire of diplomatieke vertegenwoordigers

in contact kunnen komen met vertegenwoordigers van zijn geloof

de penitentiaire instelling kunnen verlaten indien ze worden vrijgesproken.

Duidelijkheid tegen 1 oktober

Om dit te kunnen realiseren, zal per gevangenis een specifiek plan worden opgesteld. Met daarin duidelijk hoeveel personeelsleden er moeten aanwezig zijn om de minimale dienstverlening te garanderen.

Hierover wordt op dit moment in àlle gevangenissen overlegd in het overlegcomité. Bedoeling is dat ieder overlegcomité uiterlijk op 1 oktober een operationeel plan voorlegt. Wanneer deze deadline niet wordt gehaald, zal de minister van Justitie de elementen concretiseren.

Stappenplan bij stakingsaanzegging

1. Onmiddellijk opstarten van sociaal overleg
In geval van een sociaal conflict binnen de penitentiaire administratie zal onmiddellijk sociaal overleg worden opgestart binnen de bevoegde overlegcomités. Tijdens dit sociaal overleg moet men alles op alles zetten om tot een oplossing te komen. Er zal een KB worden opgesteld met duidelijke richtlijnen. Onder meer over de manier waarop melding wordt gemaakt van een conflict en de termijn waarbinnen het wordt geagendeerd en besproken.

De wetgever wil voortaan dat er altijd een termijn van 10 dagen in acht wordt genomen tussen de stakingsaanzegging en de start van de staking zelf (behalve bij een stakingsaanzegging op interprofessioneel niveau).

2. Inrichtingshoofd zorgt voor lijst van beschikbaar personeel
Komt het effectief tot een staking dan is het inrichtingshoofd van de gevangenis aan zet. Hij moet een lijst opstellen van de personeelsleden die gezegd hebben dat ze niet zullen deelnemen aan de staking. Het personeel moet zijn intentie duidelijk maken minstens 72 uur voor het begin van de staking.

Op basis van die lijst, moet het inrichtingshoofd de dienstverlening tijdens de staking organiseren.

3. Bevel om te komen werken bij stakingen langer dan 2 dagen
Als de staking meer dan 2 dagen zal duren en er blijkt onvoldoende beschikbaar personeel, dan informeert het inrichtingshoofd de vakbonden met de vraag hulp. Wanneer dat niet tot resultaat leidt, dan wordt samen met de provinciegouverneur (of de minister-president van de Brusselse Hoofdstedelijke regering), overlegd over de volgende stappen. Zo nodig kan de gouverneur dwingende maatregelen nemen en personeelsleden het bevel geven om te komen werken.

Wie zonder geldige reden wegblijft, riskeert 'een administratieve sanctie'. Welke sancties er zijn, zal in een later KB worden vastgelegd.

Algemene regels tijdens een staking

wie staakt, krijgt geen loon

tijdens de staking moet de toegang tot de gevangenis worden gewaarborgd voor hulpverleners, advocaten, vertegenwoordigers van de erediensten, de provinciegouverneurs (of hun afgevaardigden); de Brusselse minister-president (of zijn afgevaardigde), de burgemeester, de magistraten, leveranciers van ?minimale? goederen en diensten, leden van de commissies van toezicht en de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen, de federale ombudsmannen, leden van de Kamer, de Senaat en de deelstaatparlementen, inspecteurs, consulaire en diplomatieke ambtenaren, ambtenaren belast met gedetineerdenvervoer en de overheden die op basis van internationale instrumenten over een toegangsrecht beschikken.

Evaluatie

Het systeem wordt uiterlijk binnen een jaar voor het eerst geëvalueerd. Als blijkt dat de minimale dienstverlening dat voorbije jaar niet kon worden gegarandeerd tijdens stakingen van maximum 24 uur, dan kan de federale regering beslissen om ook bij korte stakingen personeel te bevelen om te komen werken.

Bron: Wet van 23 maart 2019 betreffende de organisatie van de penitentiaire diensten en van het statuut van het penitentiair personeel, BS 11 april 2019 (art. 15?20).